مناجات شعبانيه از بزرگترين مناجات و از عظيمترين معارف الهي و از بزرگترين اموري است كه آنهايي كه اهلش هستند ميتوانند تا حدود ادراك خودشان استفاده كنند. مناجات شعبانيه از مناجاتهايي هست كه اگر انسان دنبالش برود و فكر در او بكند، انسان را به يك جايي ميرساند.
مناجات شعبانیه مناجاتی از حضرت امام علی(ع) که همه امامان(ع) پس از ایشان به قرائت آن اهتمام داشتهاند. این مناجات نمونه کاملی از تضرع و وصف حال برگزیدهترین بندگان صالح خدا با خداوند متعال به شمار میآید که غالباً در ماه شعبان قرائت میشود.
این مناجات از ابن خالویه نقل شده است و او نیز به صورت مرسل این دعا را از امیرالمومنین(ع) نقل کرده است. این مناجات در مفاتیح الجنان هم آمده است. بنابر روایات، امامان معصوم(ع) بر قرائت این مناجات در ماه شعبان اهتمام داشتهاند.
حضرت امام خمینی(س) در توصیف عظمت این مناجات فرمودهاند:
- مناجات شعبانيه از بزرگترين مناجات و از عظيمترين معارف الهي و از بزرگترين اموري است كه آنهايي كه اهلش هستند ميتوانند تا حدود ادراك خودشان استفاده كنند.(1)
- مناجات شعبانيه از مناجاتهايي هست كه اگر انسان دنبالش برود و فكر در او بكند، انسان را به يك جايي ميرساند.(2)
- مناجات شعبان مناجات همه ائمه است و در اين، مسائل بسيار هست، معارف بسيار هست و ادب اينكه انسان چه جور بايد با خداي تبارك و تعالي مناجات كند.(3)
- مناجات شعبانيه از مناجاتهايي است كه اگر يك نفر انسان دلسوخته، يك عارف دلسوخته بخواهد اين را شرح كند از براي ديگران، بسيار ارزشمند است و محتاج به شرح است.(4)
همچنین رهبر معظم انقلاب در یازدهم اسفند سال 1368 ضمن جلسه تودیع شیخ غلوش و شیخ بسیونی از قراء مصری در باره این مناجات و صلوات شعبانیه فرمودند: نکتهاى که در ذهنم بود به آقايان بگويم، اين است که دعاهاى خيلى خوبى از طرق شيعه و از اهل بيت روايت شده که واقعاً عاليةالمضامين است و خيلى فوقالعاده مىباشد. من واقعاً به اين دعاهايى که در صحاح و در کتب مختلف، روايت شده، نگاه کردهام؛ هيچ وقت به اين علوّ مضمون در هيچ جا نديدم، مثل همين مناجات شعبانيهاى که الان در اين ايام مستحب است خوانده بشود، يا مثل همين دعاى شجرةالنّبوة: «اللّهم صلّ على محمّد و ال محمّد شجرة النّبوة و موضع الرّسالة...». دعاهاى خيلى عجيبى است. دلم مىخواست که در اين سفر فرصت مىشد و اين دعاها را مىخوانديد.(5)
عارف مشهور شیعه میرزا جواد ملکی، مناجات شعبانیه را حاوی علوم فراوانی در چگونگی رفتار بنده با خدای عزوجل، ادب دعا و استغفار معرفی کرده است.(6)
شهید مرتضی مطهری علیه رحمه نیز در توصیف این مناجات چنین میگوید:
«دعايى است در سطح ائمه، يعنی خيلی سطحِ بالاست. انسان وقتی اين دعا را میخواند، میفهمد كه اصلًا روح نيايش در اسلام يعنی چه. در آنجا جز عرفان و محبت و عشق به خدا، جز انقطاع از غير خدا (نمیدانم چه تعبير بكنم) و خلاصه جز سراسر معنويت، چيز ديگری نيست، و حتی تعبيراتی است كه براى ما تصورش هم خيلی مشكل است ... تصور اين معانى هم براى ما دشوار است.»(7)
