١ـ مرحوم شيخ كلينى (ره)به نقل از على بن ابراهيم قمى آورده است :امام صادق (ع) فرمود :روح مؤمن به زيارت فرزندان و خويشان خود مى رود .خداوند در اين ملاقات اعمال نيك فرزندان و خويشان را به او نشان مى دهد و اعمال ناپسند آنها را از وى پوشيده مى دارد . بعد فرمود :كافر هم به زيارت فرزندان و خويشان خود مى رود ولى خداوند در اين ملاقات آنچه را كه موجب شـادى و خوشحالى كافر مى شود از او پـوشيده مى دارد و آن اعمالى كه موجب نگرانى كافر است به او نشان مى دهد .سپس فـرمودند :بعضى از ارواح در هفته ، يك مرتبه به زيارت و ملاقات خويشان مى روند و بعضى به اندازه عمل خود 

٢ـ مرحوم كلينى در كتاب كافى از قول ابابصير آورده است :حضرت صادق (ع)فرمود : هر مؤمن و كافرى كه از دنيا مى رود خويشان خود را ملاقات مى كند، پس اگر مؤمن فرزندان خود را در عمل صالح مشاهده كند، خوشحال مى شـود و شكر خدا مى كند ولى اگر كافر خويشان و فرزندان خود را در حال عمل صالح ببيند براى او حسرت و نگرانى است .

٣ـ مرحـوم مجلسى به نـقـل از اسحاق بن عـمـار آورده است :از حضـرت موسى بـن جعفر (ع)پرسيدم :آيا ارواح اموات به زيارت فرزندان و خويشان خود مى روند؟ فرمود :بلى ، پرسيدم :هرچند وقت يك بار؟ پاسخ داد :اموات در اين امر متفاوتند؛ بعضى در هفته يـك مرتبه و بعضى در مـاه يك مرتبه و بعضى ديگر در سال يك مرتبه و در آخر فرمودند :آزادى مردگان براى رفتن به زيارت خويشان خـود بستگى به اعمـال صالح و ناصالح آنها دارد .

٤ـ مرحوم مجلسى در حديـث ديگر به نقل از اسحاق بن عمار آورده است :از حضرت موسى بن جعفر (ع)پرسيدم :روح مؤمن فرزندان و خويشان خود را ملاقات مى كند؟ فرمودند :بلى ، پرسيدم :هرچند وقت يكبار؟ فـرمودند :بستگى به قـدرت و منزلت آنها نـزد خداوند دارد؛ بعضى از آنها هـر روز ملاقات مى كنند، بعضـى دو روز يك مرتبه و بعضى سه روز يك بـار تا آنجا كه فـرمودند : بعضى هفته اى يكبار، در روزهاى جمعه .پرسيدم چه وقت روز جمعه ؟ فرمودند :ظهر و اين حدودها .

چهار حديث فوق از چند جهت قابل توضيح و توجه هستند : الف ) كلمه » اهل «در هر چهار حديث ذكر شده است .اين كلمه تغيير يافته از كلمه عشيره » ::است المنجد كه در حقيقت كتاب استعمال لغات عربى است آن را به معناى «آل » و ذوى القربى «گرفته .و مجمع البحرين ، آن را به معناى ::» پيروان و تابعان و اهل ملت و كيش «هم دانسته است كـه با تـوجه به اعتقادات شيعه ، هـر دو معنا با بحث ما مطابـقـت دارد .

ب )عالم بـرزخ براى افراد بشـر نمونه اى از آخـرت و عالم قيامـت است و هر يـك از مؤمنين و كفار در عالم بـرزخ نمودارى از موقعيت خود در عالم قيامت را مشاهـده خواهند نمود .حديث شريـ نبوى نيز كه فرموده ::» قبر يا باغـى از باغ هاى بهشت و يا گـودالى از گودال هاى جهنم است .«به همين معناست ؛ يعنى عالم برزخ براى نيكان و بندگان صالح خدا نمونه اى از بهشت و براى كفار و مشركين نمونه اى از جهنم است . بنابراين وقتى ارواح مؤمنين به ملاقات نزديكان خود مى روند خداوند براى اينكه آنها نگران و غمگين نـشـوند اعمال زشت و ناپسند آنـهـا را از ارواح مؤمنين پـوشيده مى دارد و بالعكس وقتى ارواح كفار و مشركين خويشان خود را ملاقات كنند ـ چه اعمال صالح آنها را مشاهده كنند و چه اعمال زشت و ناپسند آنها را ـ غمگين و نگران مى شوند و اين خود رنج عذاب است كه آنها مى بينند .

ج )جملات ::» به اندازه عمل و اندازه منزلت و قدرت و منزلت نزد خدا «كه در احاديث به كار گرفته شده بيانگر عظمت روحى و مقام و مرتبه ميت نزد خداوند است و اين بستگى به اعمال وى در دنيـا دارد .اينكه در قرآن شريف آمـده است » گرامى ترين شما در پيشگـاه خداوند متقى ترين و پرهيزكارترين شماست«. براى همين است كه خداوند متعال خواسته بندگان خود را با پاك نمودن از رذايل اخلاقى جلوه ملكوتى دهد تا در عوالم پس از مرگ كه از جمله آنها عالم بـرزخ است ، در وسعت زايدالوصفى قرار گيرند و اين بشر خاكى بتواند از ملائكه علوى پران شود و آنچه در وهم نايد آن شود . ائمه معصومين عليه السلام خواسته اند با به كار گرفتن اين جملات معناى آيه شريفه را بيان فرموده و موقعيت انسان هاى صالح را مشخص كرده باشند .اگر مثلاً مرحوم محدث قمى صاحب مفاتيح الجنان در عالم رؤيا فـرزند خود را ارشاد مى كند و بـراى او پول حواله مى كند؛ و يا آن تاجر تهرانى در سه شب متوالى به خواب فرزند خود مى آيد و او را از بدهى كه در ستون طلبكـاران ثبت نكـرده با خبر مى كند و ...بـراى اين است كه آنها بـه واسطه اعمال صالحى كه در دنيا انجـام داده در پيشگاه خـداوند مقام و مرتبـه بلندى دارند و بر اثر همين مقام و مرتبه اختياراتى به آنها داده شده كه بتوانند چنين كارهايى انجام دهند و به ملاقات اهل و خويشان رفتن نيز از همين باب است .هر كس مقامش بالاتر است اجازه و اختياراتش نيز بيشتر است .