آشنایی با شبکه VLAN
همانگونه که در شکل فوق مشاهده می نمائید ، به یک سوئیچ ، سه ایستگاه متصل شده است . ایستگاههای فوق قادر به ارتباط با یکدیگر بوده و هر یک به عنوان عضوی از یک Broadcast domain مشابه می باشند. بدین ترتیب ، در صورتی که ایستگاهی یک پیام broadcast را ارسال نماید، سایر ایستگاههای متصل شده به سوئیچ نیز آن را دریافت خواهند داشت.در یک شبکه کوچک ، وجود پیام های Broadcast نمی تواند مشکل و یا مسئله قابل توجهی را ایجاد نماید، ولی در صورت رشد شبکه، وجود پیام های braodcast می تواند به یک مشکل اساسی و مهم تبدیل گردد . در چنین مواردی و در اغلب مواقع ، سیلابی از اطلاعات بی ارزش بر روی شبکه در حال جابجائی بوده و عملاً از پهنای باند شبکه، استفاده مطلوب نخواهد شد. تمامی ایستگاه های متصل شده به یک سوئیچ، پیام های Braodcast را دریافت می نمایند . را که تمامی آنان بخشی از یک Broadcastdoamin مشابه می باشند. در صورت افزایش تعداد سوئیچ ها و ایستگاهها در یک شبکه، مشکل اشاره شده ملموس تر خواهد بود .همواره احتمال وجود پیام های Braodcast در یک شبکه وجود خواهد داشت. یکی دیگر از مسائل مهم ، موضوع امنیت است . در شبکه هائی که با استفاده از سوئیچ ایجاد می گردند، هر یک از کاربران شبکه قادر به مشاهده تمامی دستگاههای موجود در شبکه خواهند بود . در شبکه ای بزرگ که دارای سرویس دهندگان فایل ، بانک های اطلاعاتی و سایر اطلاعات حساس و حیاتی است ، این موضوع می تواند امکان مشاهده تمامی دستگاه های موجود در شبکه را برای هر شخص فراهم نماید . بدین ترتیب منابع فوق در معرض تهدید و حملات بیشتری قرار خواهند گرفت . به منظور حفاظت چنین سیستم هائی می بایست محدودیت دستیابی را در سطح شبکه و با ایجاد سگمنت های متعدد و یا استقرار یک فایروال در جلوی هر یک از سیستم های حیاتی ، انجام داد .
معرفی VLAN
تمامی مسائل اشاره شده در بخش قبل را و تعداد بیشتری را که به آنان اشاره نشده است را می توان با ایجاد یک VLAN به فراموشی سپرد . به منظور ایجاد VLAN ، به یک سوئیچ لایه دوم که این تکنولوژی را حمایت نماید، نیاز می باشد . تعدادی زیادی از افرادی که جدیداً با دنیای شبکه آشنا شده اند ، اغلب دارای برداشت مناسبی در این خصوص نمی باشند و اینگونه استنباط نموده اند که صرفاً می بایست به منظور فعال نمودن VLAN ، یک نرم افزار اضافه را بر روی سرویس گیرندگان و یا سوئیچ نصب نمایند . ( برداشتی کاملاً اشتباه ! ) . با توجه به این که در شبکه های VLAN ، میلیون ها محاسبات ریاضی انجام می شود ، می بایست از سخت افزار خاصی که درون سوئیچ تعبیه شده است ، استفاده گردد (دقت در زمان تهیه یک سوئیچ)، در غیر اینصورت امکان ایجاد یک VLAN با استفاده از سوئیچ تهیه شده ، وجود نخواهد داشت. هر VLAN که بر روی سوئیچ ایجاد می گردد، به منزله یک شبکه مجزا می باشد. بدین ترتیب برای هر VLAN موجود یک broadcast domain جداگانه ایجاد می گردد. پیام های broadcast ، به صورت پیش فرض، از روی تمامی پورت هائی از شبکه که عضوی از یک VLAN مشابه نمی باشند، فیلتر می گردند . ویژگی فوق ، یکی از مهمترین دلایل متداول شدن VALN در شبکه های بزرگ امروزی است ( تمایز بین سگمنت های شبکه ) . شکل زیر یک نمونه شبکه با دو VLAN را نشان می دهد :

در شکل فوق، یک شبکه کوچک با شش ایستگاه را که به یک سوئیچ ( با قابلیت حمایت از VLAN ) متصل شده اند ، مشاهده می نمائیم . با استفاده از پتانسیل VLAN سوئیچ ، دو VLAN ایجاد شده است که به هر یک سه ایستگاه متصل شده است (VLAN1 و VLAN2) . زمانی که ایستگاه شماره یک متعلق به VLAN1 ، یک پیام Braodcast را ارسال می نماید ( نظیر : FF:FF:FF:FF:FF:FF ) ، سوئیچ موجود آن را صرفاً برای ایستگاههای شماره دو و سه فوروارد می نماید. در چنین مواردی سایر ایستگاه های متعلق به VLAN2 ، آگاهی لازم در خصوص پیام های broadcast ارسالی بر روی VLAN1 را پیدا نکرده و درگیر این موضوع نخواهند شد .
در حقیقت ، سوئیچی که قادر به حمایت از VLAN می باشد ، امکان پیاده سازی چندین شبکه مجزا را فراهم می نماید ( مشابه داشتن دو سوئیچ جداگانه و اتصال سه ایستگاه به هر یک از آنان در مقابل استفاده از VLAN ) . بدین ترتیب شاهد کاهش چشمگیر هزینه های برپا سازی یک شبکه خواهیم بود .
فرض کنید قصد داشته باشیم زیر ساخت شبکه موجود در یک سازمان بزرگ را به دوازده شبکه جداگانه تقسیم نمائیم . بدین منظور می توان با تهیه دوازده سوئیچ و اتصال ایستگاههای مورد نظر به هر یک از آنان، دوازده شبکه مجزا که امکان ارتباط بین آنان وجود ندارد را ایجاد نمائیم . یکی دیگر از روش های تامین خواسته فوق ، استفاده از VLAN است . بدین منظور می توان از یک و یا چندین سوئیچ که VLAN را حمایت می نمایند ، استفاده و دوازده VLAN را ایجاد نمود . بدیهی است، هزینه برپاسازی چنین شبکه هایی به مراتب کمتر از حالتی است که از دوازده سوئیچ جداگانه ، استفاده شده باشد .
در زمان ایجاد VALN ، می بایست تمامی ایستگاهها را به سوئیچ متصل و در ادامه ، ایستگاههای مرتبط با هر VLAN را مشخص نمود. هر سوئیچ در صورت حمایت از VLAN ، قادر به پشتیبانی از تعداد مشخصی VLAN است . مثلاً یک سوئیچ ممکن است 64 و یا 266 VLAN را حمایت نماید.
برخلاف Network های دیروز که بر مبنای Collapsed-Backbone بودند Network های امروزی در طراحی به Flatter Architecture تقیسم بندی میشوند (استفاده از Switch ها). یعنی چطور میتوانیم Broadcast-domain را تقسیم بندی نماییم؟ با تعریف VLAN مجموعه ایی Logical از Network user ها و Resource ها که متصل به Port هایی که روی Switch تعریف شده است.
وقتی که شما VLAN می سازید روی Switch در واقع Broadcast-domain را به واحدهای کوچکتری توی لایه 2 یا همون Switched internetwork تان تقسیم بندی می کنید با اختصاص Port هایی از Switch برای هر Subnetwork .
هر VLAN برای خود Subnet یا Broadcast-domain ایجاد می کند به این معنی که frame هایی که Broadcast ایجاد می کنند در Network فقط Switch می شوند به Port هایی که از لحاظ Logical درون همان VLAN هستند. در اینجا یک سوالی پیش می آید که آیا با این تفاصیل به Router نیاز دازیم یا خیر؟ جواب هم بله است و هم خیر. جواب این سوال بسته به نیاز ما دارد.
به صورت پیش فرض Host هایی که درون یک VLAN قرار دارند نم یتوانند با Host های دیگری که درون VLAN دیگری قرار دارند ارتباط برقرار کنند. پس اگر Inter-vlan communication می خواهیم به Router نیازمندیم.
مزایای VLAN:
1.User هایی که به High-security نیازمند هستند را می توان درون یک VLAN تعریف کرد که Communication با سایر اعضا غیر ممکن شود.
2.Management یا مدیریت کردن User ها آسان می شود.
3.با ساخت VLAN و ایجاد Broadcast-domain های جداگانه می توان Traffic شبکه را به نحو قابل توجهی کم کرد. و Broadcast-storm را حذف کرد. (در واقع یکی از روش های Bypass کردن Broadcast-storm استفاده از VLANing هست با قانون 24/)
4.با ساخت VLAN دیگر منطقه جغرافیایی User ها مد نظر نیست و از لحاظ Physical می تواند درهر جایی از شبکه قرار بگیرد.
VLAN به دو صورت وجود دارد:
1.Static: که Administrator به صورت Manually پورت خاصی را عضو VLAN می کند.
2.Dynomic: که به صورت Dynomic از یک Server که به آن VPMS Server می گوییم اختصاص داده می شود که بر اساس MAC-address کار می کند و دیگر از سمت Cisco پشتیبانی نمی شود.
و Switch های Catalyst 6500-4500 میتوانند این نقش را بازی کنند.
Switch port ها به سه دسته تقسیم بندی می شوند:
1. Access Switchport : که یک VLAN برای هر port در نظر گرفته می شود.
2. Trunck Switchport: که چندین VLAN برای Port در نظر گرفته می شود.
3.Dynomic Switchport: که به صورت اتوماتیک Trunck یا Access انتخاب می شود.
همانطور که در بالا اشاره شد به شبکه Layer 2 یا لایه 2 Flat Network می گوییم. و اشاره کردیم در این Network ها Routing صورت نمی گیرد و در رابطه با VLAN صحبت کردیم.
در شبکه های Enterprise یا Medium با بیش از 100 کامپیوتر نیازمند VLAN هستیم.
VLAN تفکیک کننده Broadcast-Domain در شبکه مجموعه ایی از Device هاست که در Layer2 میتوانند MAC و Frame همدیگر را ببینند.
هر VLAN برای ارتباط با VLAN دیگر نیاز مند یک Device لایه 3 مثل Router یا Switch لایه 3 مثل Cisco Catalyst 3750 هست.
برای راه اندازی VLAN کافیست در Switch پورت های مربوطه را عضو VLAN ایی که ساختیم کنیم.
مثلاً شبکه ایی دارای 200 کامپیوتر است و می توان 4 تا VLAN که هر VLAN دارای 50 Node می باشد تقسیم بندی کنیم با قانون فرضاً 24/ یا Subnet-Mask 255.255.255.0
براین اساس هر VLAN یک شبکه IP یا به اصطلاح Subnet است.
برای پیاده سازی VLAN در Switch های Cisco از فرامین زیر استفاده می کنیم:
Switch# Conf t
Switch(config) # vlan 10
Switch(config-vlan)# name departemanIT
Switch(confi-vlan)#end
برای اختصاص Port به VLAN موردنظر از فرامین ریز استفاده می کنیم:
Switch(config-if)#switchport access vlan vlanid
Switch(config)# interface fastethernet 0/1
Switch(config-if)#switchport access vlan 10
برای راه اندازی VLAN روی Platform هایی نظیر HP-Procurve نیز مبنای کاری همان است ولی Command ها تغییر پیدا می کنند .
https://www.cyberpolice.ir/